ANTALYA (AA) - Türkiye'den ve uluslararası uzmanlar, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı'nda (COP31) ülkelere fosil yakıtlardan uzaklaşmayı hızlandırma çağrısında bulunarak, bu yöndeki kararların zirvenin sonuç metninde yer alması gerektiğini belirtti.
Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da düzenlenen COP31 kapsamında Sabancı Üniversitesi tarafından İstanbul Politikalar Merkezi (İPM) İklim Değişikliği Çalışmaları Koordinatörü Ümit Şahin moderatörlüğünde 'İklim Müzakerelerinde Durum Değerlendirmesi: Fosil Yakıtlar, Adil Geçiş ve Öne Çıkan Öncelikler' başlıklı basın toplantısı gerçekleştirildi.
Toplantıda, COP31 müzakerelerinde gelinen son aşamayı değerlendiren Londra merkezli düşünce kuruluşu E3G Kıdemli Analisti Öykü Şenlen, zirve sona yaklaşırken tüm gözlerin sonuç karar metnine çevrildiğini belirtti.
Hafta başında yayımlanan taslak metinde, her ülkenin talep ettiği konuların yer aldığını ve ülkelerin çoğunun metin üzerinde çalışmaya hazır olduğunu COP31 Başkanlığına ilettiğini kaydeden Şenlen, müzakere salonlarının dışında da 'gerçek bir ivmenin' söz konusu olduğunu dile getirdi.
Şenlen, Türkiye'nin COP31 Başkanlığı kapsamında açıkladığı küresel elektrifikasyon oranını 2035'e kadar yüzde 35'e çıkarma hedefine ülkelerin desteğinin arttığını belirterek, şunları kaydetti:
'Bu olumlu bir işaret ve daha fazla ülkenin katılmasını istiyoruz. Ancak bu ivmenin sonuç karar metnine de yansıdığını görmemiz gerekiyor. İlk taslakta elektrifikasyona yer verilmesi çok iyi bir gelişme ama elektrifikasyonun nasıl gerçekleştirileceği ve bu konudaki uzlaşmanın nasıl ilerleyeceği de önemli. Elektrifikasyona yenilenebilir enerji kaynakları öncülük etmeli, şebekeler ve enerji depolama sistemleri bunu desteklemeli. Ayrıca bu süreç, gelişmekte olan ülkeler açısından adil ve gerçekleştirilebilir olmalı.'
Fosil yakıtlardan uzaklaşılması ve iklim finansmanına ilişkin kararların da karar metninde olması gerektiğinin altını çizen Şenlen, 'İnsanlar iklim değişikliğinin etkilerini şimdiden yaşıyor ve ihtiyaç duyulan kaynaklarla mevcut kaynaklar arasındaki fark giderek büyüyor.' dedi.
Şenlen, küresel sıcaklık artışının 1,5 dereceyi aşmasına ilişkin ifadelerin de COP31 karar metninde geri planda kalmaması gerektiğini belirterek, şöyle konuştu:
'Artık dünyanın en azından bir süreliğine 1,5 derece artış eşiğini aşmasının muhtemel olduğunu biliyoruz. Metin bu gerçeğe yanıt vermeli ve dünyanın 1,5 derece hedefini korumaya, mümkün olan en kısa sürede sıcaklık aşımını bu seviyeye geri döndürmeye hala bağlı olduğu yönünde siyasi bir mesaj vermeli.'
Tufts Üniversitesi Fletcher Okulu Kıdemli Araştırmacısı Jennifer Morgan da COP31 kapsamında Danimarka, Almanya, İspanya ve Portekiz başta olmak üzere fosil yakıtlardan uzaklaşmaya yönelik yol haritasını açıklayan ülkelerin sayısının arttığını, bu konunun bir zamanlar 'tabu' olduğunu ancak artık bunun yıkıldığını dile getirdi.
Bu ülkelerin fosil yakıtlardan uzaklaşma taahhütlerinin COP31'in sonuç metninde yer alma çağrısında bulunduğunu kaydeden Morgan, COP31 Başkanı Türkiye ve Müzakereler Başkanı Avustralya'nın bu çağrılara karşılık verecekleri yönünde büyük beklentiler olduğunu ifade etti.
Morgan, Türkiye ve Avustralya'nın da fosil yakıtlardan uzaklaşma konusunda çaba göstermesi gerektiğini belirterek, 'Avustralya ise özellikle fosil yakıt ihracatını, komşularının kullanabileceği çok sayıda yeşil ürüne yönelik ihracatla değiştirmeli.' dedi.
İPM İklim Değişikliği Çalışmaları Koordinatörü Şahin, Türkiye'nin bu ay başında açıkladığı 2040 Enerji Vizyonu'na atıfta bulunarak, bu planda 15 yıl içinde Türkiye'de petrol ve gaz tüketiminin kademeli olarak artacağının öngörüldüğüne işaret etti.
Bunun da fosil yakıtlardan uzaklaşma sürecinin bir parçası olduğunu dile getiren Şahin, 'Türkiye de bu kapsamdaki niyetini en azından bir fosil yakıtlardan uzaklaşma yol haritasına dönüştürebilir.' dedi.
- '1,5 derece sıcaklık aşımı normalleşmemeli'
İPM İklim Değişikliği Araştırmacısı Onur Akgül, COP31 müzakereleri sona yaklaşırken 'adil dönüşüm mekanizmasının' kurulmasına ilişkin somut bir ilerleme sağlanmadığının altını çizdi.
Türkiye'nin henüz kömürden çıkışa yönelik bir plan duyurmadığını kaydeden Akgül, Türkiye'nin 'ülkenin makroekonomik önemini zedelemeden' 2036'ya kadar kömürden çıkışı sağlayabileceğini ifade etti.
İklim Ağı üyesi WWF Türkiye İklim ve Enerji Programı Kıdemli Uzmanı Pınar Gayretli de COP31 karar metninde fosil yakıtlardan uzaklaşma çağrısının yer alması gerektiğini dile getirerek, Türkiye'nin bu kapsamda liderlik yapabileceğini söyledi.
Uluslararası Kriyosfer İklim Girişimi Direktörü Pam Pearson ise küresel sıcaklık artışının 1,5 dereceyi aşmasının 'neredeyse normalleştirildiğine' işaret ederek, 'Bu aşımın kaçınılmaz olduğu ifade ediliyor ve bu geleceğe ait bir tehdit değil. Kriyosferde geri dönüşü olmayan eşikler her gün aşılıyor ve bu durum geçen yüzyılın ortalarından bu yana devam ediyor. Bu, umudumuzu yitirmemiz gerektiği anlamına gelmiyor. Aksine, emisyonları şimdi azaltmak için çok daha acil harekete geçmemiz gerektiği anlamına geliyor.' diye konuştu.
Bilimsel verileri dikkate almak yerine müzakerelerde bunların sorgulanmasının 'sorumsuzca ve tehlikeli' bir tutum olduğunu belirten Pearson, müzakerelerin her zaman küresel bilimsel araştırmaların bulgularını takip etmesinin büyük önem taşıdığını sözlerine ekledi.




