Kültür Sanat

Fazladan bir kitap bile okumadık! Kesim nereye gidiyor?

Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı Telif Hakları Genel Müdürlüğü istatistiklere nazaran 2020 yılında Türkiye'de bir bireye düşen kitap sayısı 7.01’den dan 7.60'a yükseldi. Yani yılın değerli bir kısmında herkesin meskende daha çok vakit geçirdiği, kimi hafta sonları büsbütün konutlara kapandığımız 2020'de kişi başına okuduğumuz kitap oranı yüzde 8.5 arttı.

Türkiye hiçbir vakit Japonya yahut refah seviyesi yüksek İskandinav ülkeleri üzere bir okuma ülkesi olmasa da önemli bir kitap okuruna sahip. Yayıncılık piyasasında pandemi periyodunda yaşanan gelişmeleri Türkiye Yayıncılar Birliği Lideri Kenan Kocatürk, Kırmızı Kedi Yayınevi'nin sahibi Haluk Hepkon ve müellif Ahmet Ümit ile konuştuk.

Türkiye Yayıncılar Birliği Lideri Kenan Kocatürk'e nazaran pandeminin başlangıcı ile birlikte beşerler kültür tüketimlerinde evvel sinemalara yönelseler de akabinde kitap okumaya geçiş yaptılar. Çocuk kitapları satışlarının son bir yıl içinde arttığını anlatan Kocatürk, “Bunu aile içindeki okuma kültürünün yükselmesine bağlıyorum” değerlendirmesinde bulundu.

Türk edebiyatında polisiye denince akla gelen birinci isimler ortasında olan müellif Ahmet Ümit, yayıncılardan aldığı bilgilere nazaran kitap piyasasının son periyotta yüzde 25 daraldığını belirterek, “Sebebi de insanların kitap satılan yerlere çarçabuk gidememeleri” değerlendirmesinde bulundu.

Ahmet Ümit’in kaleme aldığı komiser Nevzat karakteri efsaneler ortasında yerini aldı. Karaktere tıpkı isimli romandan uyarlanan Sis ve Gece isimli sinemayla oyuncu Uğur Polat hayat vermişti. Fotoğraf: Depo Photos

Son yıllarda Türkiye'de en yüksek satış adedine ulaşan kitapları basan yayınevlerinden olan Kırmızı Kedi'nin sahibi Haluk Hepkon, pandemi ile birlikte kitap okuma oranlarının bir ölçü olsun yükselmiş olabileceğine dikkat çekse de Türkiye'de kitap okuma oranlarının hâlâ düşük olduğunu belirtiyor.

“İnsanlar pandeminin verdiği telaşlardan kurtulmak için kitaplara sığındılar” diyen Hepkon'un tespitlerine nazaran daha evvel pek fazla talep görmeyen kitap çeşitlerinin satışında artış gözlenmiş.

E-KİTAP DEĞİL SESLİ KİTABA TALEP VAR

Corona virüsü her şeyin dijitalleştirilmesini hızlandırdı. Türkiye Yayıncılar Birliği Lideri Kocatürk'e nazaran e-kitap hâlâ Türkiye'de çok istek görmüyor lakin sesli kitap konusunda önemli bir talep var. Hepkon da bu görüşü paylaşırken online satışların keskin bir formda arttığını şu sözlerle vurguluyor: Online satışın 10 senede kazanacağı pazar hissesi birkaç ayda kazanıldı. Bu devirde daha evvel internetten hiç süreç yapmamış 3 milyon kişinin internet üzerinden alışveriş yapmaya başladığını gördük. Bu toplum açısından bir eşiğin aşılması manasına geldi.

NE OKUYALIM?
İnsanların pandemi sürecinde roman ve ferdî kitaplar okuduklarını kaydeden müellif Ahmet Ümit, “Benim tavsiyem ise, dünyaca ünlü muharrirlerin kitaplarını okumaları. Burada şöyle bir komiklik var. Gencecik diplomasını almış birisi psikoloji kitabı yazıyor ve siz onun tekliflerini dinleyip hayatınızı bunun üzerine kuruyorsunuz. Bunun yerine ruhsal olarak Dostoyevski ‘nin Cürüm ve Ceza kitabını okuyabilirler ya da Oğuz Atay'ın Tutunamayanları'nı. Bu kitaplarda insan psikolojisine dair çok fazla ayrıntı var. Şahsî gelişim için de edebiyat güzel bir yöntemdir” dedi. 24 kitabı olduğunu belirten Ümit, “Hala neyin tam olarak insanlara şunu yapın deme yetkinliğini kendimde göremiyorum. İnsanlara gidin bu türlü yaşayın demek çok büyük bir sorumluluk” sözlerini kullandı.

“Pandemi devrinde hangi tip kitaplara olan ilgi arttı?” diye sorduğumuz Hepkon, siyaset kitaplarının bir ölçü geride kaldığını insanların daha evvelden okumak istediği ancak vakit bulamadığı klasik yapıtlara yöneldiğini söylüyor.

Kırmızı Kedi Yayınevi’nin sahibi Haluk Hepkon

Yabancı lisan ve hobi kitaplarının satışında da önemli bir artış olduğunu kaydeden Hepkon, “Türkiye, ziyadesiyle politik bir ülke ve siyasetten çok uzak durmak mümkün değil. Bir mühlet sonra siyaset kitaplar eski yerini de almaya başladı. Örneğin kasım ayından sonra yayımlandığımız Kozmik Albay, Baronlar Savaşı ve Metastaz 2: Cendere kitapları satış manasında iki ay üzere kısa bir müddette 300 bin bandına ulaştı” değerlendirmesinde bulundu.

Hepkon online satışlar artsada Türkiye'de kitap satışının büyük bir kısmının kitapçılar aracılığı ile yapıldığını anlatarak hafta sonu sokağa çıkma yasaklarının bölümü hayli etkilediğini söylemekte.

“KÜLTÜR SANAYİSİNDE ŞANSLI KONUMDAYIZ”

Yayınevlerinin en çok satış yaptığı günlerin hafta sonları olduğunu ve kısıtlamalardan ötürü buralardaki satışlarının düştüğünü anlatan Kocatürk, “AVM içindeki kitapçıların da kapalı olması ile satışlarda düşme var. En küçük kitapevinde bile 5 bine yakın kitap var” diye konuştu. Bu süreçte kitabın dost ve düzgünleştirici özelliği olduğunu insanların fark ettiğini kaydeden Yücetürk, “Sinema ve tiyatroya nazaran kültür sanayisinde şanslı konumdayız” dedi.

Türkiye Yayıncılar Birliği Lideri Kenan Kocatürk